Πώς «μαθαίνεται» ο εθισμός

Η χρήση κοκαΐνης αλλάζει μέσα σε λίγες μόνο ώρες τη δομή του εγκεφάλου, σύμφωνα με μελέτη αμερικανών επιστημόνων. Οι μεταβολές, οι οποίες παρατηρήθηκαν σε πειραματόζωα που είχαν μόλις πάρει την πρώτη τους «δόση», σχετίζονται με τη μάθηση και τη μνήμη και σύμφωνα με τους ειδικούς αποτελούν ένα πρώτο βήμα για τη «στροφή» του εγκεφάλου προς τον εθισμό.

«Κλειδί» οι δενδριτικές άκανθοι των νευρώνων

Προκειμένου να διερευνήσουν πώς ο εγκέφαλος «μαθαίνει» μια ναρκωτική ουσία οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και από τον Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο επέλεξαν να μελετήσουν τις επιπτώσεις της κοκαΐνης στις δενδριτικές ακάνθους – μικροσκοπικές προεξοχές στους δενδρίτες των νευρώνων οι οποίες λαμβάνουν πληροφορίες από τις συνάψεις και παίζουν καίριο ρόλο στον σχηματισμό των αναμνήσεων και στη μάθηση.

Για να το επιτύχουν χορήγησαν με ένεση απευθείας στον εγκέφαλο «παρθένων» ως προς την κοκαΐνη ποντικών αρχικά φυσιολογικό ορρό (ο οποίος δεν έχει επιπτώσεις στα ποντίκια) και στη συνέχεια τη ναρκωτική ουσία.  Χρησιμοποιώντας την τεχνική της μικροσκοπίας σάρωσης με λέιζερ δυο φωτονίων εξέτασαν τις δενδριτικές ακάνθους στον προμετωπιαίο φλοιό των πειραματοζώων σε τρία στάδια – αμέσως πριν τη χορήγηση του ορρού και της κοκαΐνης, αμέσως μετά και δυο ώρες μετά.

Προγραμματισμός για τον εθισμό

Οι απεικονίσεις έδειξαν ότι με την έγχυση μόλις μιας δόσης κοκαΐνης στον εγκέφαλο των ποντικών δημιουργήθηκαν πολύ περισσότερες νευριτικές άκανθοι από ό,τι με τον φυσιολογικό ορρό, και μάλιστα αναπτύχθηκαν με πολύ ταχύ ρυθμό. Το γεγονός υποδηλώνει ότι η χρήση του ναρκωτικού δημιουργεί νέες αναμνήσεις οι οποίες, όπως τονίζουν οι ειδικοί στη μελέτη τους που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Nature Neuroscience», αποτελούν τη βάση για τον «προγραμματισμό» του εγκεφάλου στον εθισμό.

«Οι απεικονίσεις μας προσφέρουν σαφείς ενδείξεις ότι η κοκαΐνη επιφέρει τη γρήγορη απόκτηση νέων ακάνθων και ότι όσο περισσότερες ακάνθους αποκτούν τα ποντίκια τόσο περισσότερο δείχνουν ότι έχουν μάθει το ναρκωτικό» εξήγησε η Λίντα Γουίλμπρεχτ του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ, κύρια συγγραφέας της μελέτης. «Αυτό μας δείχνει έναν πιθανό μηχανισμό για το πώς η χρήση ουσιών πυροδοτεί μια συμπεριφορά περαιτέρω αναζήτησής τους».

Η ανακάλυψη θεωρείται σημαντική επειδή διαφωτίζει για πρώτη φορά ένα καθοριστικό στάδιο του μηχανισμού του εθισμού. Ωστόσο προς το παρόν δεν οδηγεί σε κάποιο «απτό» αποτέλεσμα. «Η ανάπτυξη δενδριτικών ακάνθων είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη μάθηση και τη μνήμη και αυτή η μελέτη μας προσφέρει μια σαφή κατανόηση του πώς επέρχεται ο εθισμός – μας δείχνει πώς τον μαθαίνει ο εγκέφαλος» σχολίασε ο Τζερόμ Μπριν του King’s College του Λονδίνου στο BBC. «Δεν είναι όμως άμεσα εμφανές το πόσο χρήσιμη θα είναι αυτή η γνώση για την ανάπτυξη θεραπειών».